Quy hoạch TP.HCM vẫn còn rối rắm, lộn xộn - Ảnh: Phúc Huy

Lên quy hoạch rồi nhưng không thực hiện được có nhiều nguyên nhân. Tựu trung do nạn quy hoạch thời kinh tế hoạch định duy ý chí kiểu cũ, áp đặt từ trên xuống, nay rõ ràng không thể áp dụng được trong khung cảnh kinh tế thị trường cần sự tham dự của nhiều thành phần kinh tế và văn hóa. Bộ máy quản lý đô thị hiện hữu cũng không còn phù hợp cho giai đoạn phát triển mới, luật lệ, quy định đô thị chưa rõ ràng...

Nay ta đã hội nhập với thế giới, về mặt quy hoạch xây dựng đô thị cũng nên tiến hành theo thông lệ quốc tế. Quy hoạch đô thị phải bắt đầu ở cơ quan dân cử địa phương. HĐND tỉnh, thành phố phải đảm trách việc này, tổ chức cuộc thi và chọn ý tưởng quy hoạch, trưng cầu ý kiến nhân dân rồi đem ra thi hành. Tiếp đó, đơn vị đoạt giải ý tưởng sẽ được chọn triển khai phương án quy hoạch chi tiết, có bổ sung ý kiến đóng góp của nhân dân. Trong trường hợp thành phố lớn như TP.HCM tổ chức cuộc thi phải kết hợp địa phương và trung ương. Giám khảo cuộc thi phải thuộc tầm cỡ quốc tế. Thành phố đã có kinh nghiệm tổ chức các cuộc thi tuyển quy hoạch khu đô thị nam Sài Gòn, khu bán đảo Thủ Thiêm, khu trung tâm đô thị mở rộng...

Cái khó nhất trong khâu chuẩn bị là ra đầu bài và tìm người phản biện tầm cỡ. Vai trò này thường giao cho một hội đồng quy hoạch uy tín hoặc kiến trúc sư trưởng.

Có quy hoạch rồi phải làm sao thi hành được. Về mặt quản lý đô thị, thật ra chỉ cần hai bản đồ:

- Bản đồ quy hoạch sử dụng đất: chủ yếu là đất công, đất công trình công cộng, hạ tầng và đất dự trữ.

- Bản đồ phân khu chức năng: chủ yếu quy định khu trung tâm, công cộng, thương mại, khu ở. Kèm theo các quy định cơ bản và riêng của từng thành phố: mật độ, cốt nền, lộ giới...

Từ hai bản đồ cơ bản này, người ta sẽ bắt đầu quy hoạch từng dự án cụ thể, kèm theo nguồn vốn, chủ đầu tư và thời gian hoàn thành.

Mọi ý đồ quy hoạch đều phải minh bạch, công khai và trong sáng. Ở mọi cấp, người dân phải được tham gia để đi đến tiếng nói chung, hài hòa lợi ích.

KTS NGUYỄN HỮU THÁI